Nauczyciel jako detektyw

Nauczyciel nie musi być diagnostą

Na początek trzeba powiedzieć wprost: zdejmijmy z barków nauczyciela ciężar „bycia diagnostą”. Wielu nauczycieli, dostrzegając niepokojące sygnały w zachowaniu ucznia, wpada w pułapkę myślenia: „Nie jestem psychologiem, nie znam się na tym, nie chcę postawić błędnej diagnozy”. Efektem takiego lęku może być bezradność i czekanie, aż problem „sam minie” lub aż zauważy go ktoś inny. To naturalne wątpliwości, ale wynikają z błędnego założenia. Nauczyciel nie ma stawiać diagnozy klinicznej. Jego zadaniem jest uważna obserwacja ucznia, rozpoznawanie jego potrzeb i trudności oraz przekazywanie rzetelnych informacji osobom, które mogą zaplanować dalsze działania. Od rozpoznawania zaburzeń, jednostek chorobowych czy innych problemów wymagających diagnozy specjalistycznej są – zależnie od rodzaju trudności – psychologowie, psychiatrzy, pedagodzy, poradnie psychologiczno-pedagogiczne oraz inni odpowiednio przygotowani specjaliści. Nikt nie oczekuje od nauczyciela geografii, matematyki czy edukacji wczesnoszkolnej, że samodzielnie określi, czy dziecko ma ADHD, depresję, czy zaburzenia lękowe.

Co powinno zaniepokoić nauczyciela? Sygnały ostrzegawcze w obserwacji ucznia.

Rozpoznawanie trudności ucznia rozpoczyna się od uważnej obserwacji jego codziennego funkcjonowania. Nauczyciel zwraca uwagę na sygnały, które mogą wskazywać na potrzebę bliższego przyjrzenia się sytuacji dziecka. Szczególnie istotne są zmiany w dotychczasowym funkcjonowaniu ucznia, ich powtarzalność, nasilenie oraz wpływ na naukę i relacje z innymi.

Na co warto zwrócić uwagę?

ZMIANA DOTYCHCZASOWEGO FUNKCJONOWANIA

Niepokój powinno wzbudzić nagłe wycofanie, spadek aktywności, pogorszenie wyników, utrata zainteresowania nauką, wzrost konfliktowości lub przeciwnie – wyraźna bierność. Ważne jest porównanie aktualnego zachowania ucznia z jego wcześniejszym funkcjonowaniem.

UTRZYMUJĄCE SIĘ TRUDNOŚCI W NAUCE

Sygnałem ostrzegawczym mogą być powtarzające się problemy z czytaniem, pisaniem, rozumieniem poleceń, zapamiętywaniem, wykonywaniem zadań lub bardzo wolne tempo pracy. Szczególnej uwagi wymagają trudności utrzymujące się mimo stosowania odpowiednich metod nauczania i wsparcia.