Dla osoby doświadczającej przemocy kluczowe jest poczucie bezpieczeństwa i bycie wysłuchaną. Szkoła powinna jasno komunikować, że przemoc nigdy nie będzie akceptowana, zapewnić wsparcie psychologiczne oraz realnie chronić dziecko przed dalszymi, krzywdzącymi zachowaniami. Równie ważne jest objęcie pomocą sprawcy przemocy. Działania wychowawcze nie powinny opierać się wyłącznie na konsekwencjach, lecz na zrozumieniu przyczyn zachowania, pracy nad empatią, odpowiedzialnością i naprawieniem wyrządzonej szkody. Celem jest zmiana postaw, a nie chwilowe zatrzymanie problemu.

Nie można zapominać o świadkach przemocy. To oni często czują bezradność, lęk lub poczucie winy. Szkoła powinna uczyć, że reagowanie i szukanie pomocy nie jest donoszeniem, lecz formą troski o innych. W przypadku przemocy konieczne są jasno określone procedury, współpraca z rodzicami i specjalistami oraz działania profilaktyczne skierowane do całej klasy oraz całej społeczności szkolnej. Tylko spójne, konsekwentne i oparte na relacjach działania pozwalają budować szkołę, w której każdy uczeń ma prawo czuć się bezpiecznie.

Przykład lekcji wychowawczej o przemocy:

1. ZADAJ PYTANIA OTWIERAJĄCE:

• Co według was jest przemocą?
• Jakie rodzaje przemocy wyróżniamy? (fizyczna, słowna, relacyjna, emocjonalna/psychiczna, relacyjna, cybernatyczna, seksualna, ekonomiczna).

Wskazówki dla nauczyciela:

• Przemoc fizyczna – bicie, popychanie, niszczenie rzeczy.
• Przemoc słowna – wyzwiska, obelgi, ośmieszanie, groźby.
• Przemoc emocjonalna/psychiczna – izolowanie, milczenie, poniżanie.
• Przemoc relacyjna – wykluczanie z grupy, plotki, świadome ignorowanie.
• Przemoc cybernetyczna – hejt, kompromitujące zdjęcia, wykluczające grupy online.
• Przemoc seksualna – to każde zachowanie o charakterze seksualnym, którego druga osoba nie chce, nie zgadza się na nie lub nie jest w stanie świadomie wyrazić zgody. Obejmuje m.in.: dotyk, komentarze, propozycje, pokazywanie treści seksualnych, zmuszanie do czynności seksualnych lub robienia zdjęć/filmów – jeśli są niechciane, wymuszane, narzucane lub wywołują strach, wstyd czy dyskomfort.
• Przemoc ekonomiczna – to sytuacja, w której jedna osoba kontroluje pieniądze lub rzeczy drugiej osoby tak, aby ograniczyć jej wolność, samodzielność lub możliwość decydowania o sobie. Może to być np. zabieranie pieniędzy, zakazywanie pracy, kontrolowanie wydatków, niewywiązywanie się ze wspólnych kosztów czy wykorzystywanie czyichś zasobów bez zgody.

Przemoc to działanie, które:

• krzywdzi,
• wywołuje strach,
• odbiera poczucie bezpieczeństwa,
• powtarza się lub ma potencjał do eskalacji,
• jest intencjonalne (ktoś chce zranić).