Uczeń, który potrafi obliczyć pole trójkąta, zna datę bitwy pod Grunwaldem i rozpoznaje kierunki świata, ale nie potrafi rozpoznać objawów stresu, zinterpretować etykiety produktu ani właściwie zareagować jako świadek wypadku, nie jest w pełni przygotowany do życia. To właśnie od poziomu świadomości zdrowotnej uczniów zależy nie tylko jakość i długość ich życia, ale również ich zdolność do wspierania w przyszłości bliskich – rodziców, dziadków czy własnych dzieci – w radzeniu sobie z wyzwaniami zdrowotnymi.

W praktyce szkolnej elementy edukacji zdrowotnej funkcjonują już od dawna. Jako nauczycielka biologii oraz autorka podręczników mogę potwierdzić, że zagadnienia związane z profilaktyką, chorobami czy funkcjonowaniem organizmu pojawiają się zarówno na etapie szkoły podstawowej, jak i ponadpodstawowej. Uczniowie uczą się rozpoznawania infekcji bakteryjnych i wirusowych, chorób pasożytniczych czy też nowotworowych, poznają sposoby zapobiegania i leczenia. Jednak współczesna edukacja prozdrowotna powinna wykraczać poza ujęcie czysto podręcznikowe i szkolne, czyli zaliczone sprawdzianem. Zgodnie z definicją WHO: Zdrowie to nie tylko całkowity brak choroby czy kalectwa, ale także stan pełnego, fizycznego, umysłowego i społecznego dobrostanu (dobrego samopoczucia). Umiejętność radzenia sobie ze stresem, presją społeczną, nadmiarem informacji czy wpływem mediów społecznościowych jest dziś równie istotna co wiedza o anatomii i fizjologii człowieka. Tym właśnie jest dla mnie edukacja prozdrowotna – wsparciem rozwoju psychospołecznego ucznia i przygotowaniem go do świadomego funkcjonowania w dynamicznie zmieniającym się świecie.

W codziennym życiu wielokrotnie spotykamy się z koniecznością rozumienia zaleceń lekarskich czy podejmowania decyzji dotyczących naszego zdrowia. Nawet podstawowa wiedza, taka jak odczytanie wyników morfologii krwi, rozpoznanie niepokojących objawów czy umiejętne korzystanie z zasobów „dr. Google’a”, to niezbędne kompetencje gwarantujące poczucie bezpieczeństwa każdego dorosłego.

Edukacja zdrowotna daje ogromne możliwości pracy metodami aktywizującymi. To przestrzeń, w której uczniowie mogą działać, eksperymentować, doświadczać i współtworzyć. Warto odejść od schematycznych lekcji na rzecz działań praktycznych, projektowych i angażujących. Poniżej przedstawiam zestaw sprawdzonych oraz ciekawych metod, dzięki którym możliwe będzie wprowadzanie edukacji prozdrowotnej w szkole.

LEKCJA Z PROJEKTEM UCZNIOWSKIM

Projekty edukacyjne

Od lat staram się wyjść poza pięknie ilustrowany podręcznik i pokazać, że projekty mają realny wpływ na życie uczniów i społeczności szkolnej. Mogą mieć formę projektu jednodniowego „Mój zdrowy dzień”, projektu klasowego „Poradnik zdrowotny” dla młodszych klas, projektu miesięcznego „Na tropie zdrowej żywności” oraz projektu badawczego „Co z tym moim snem?”, podczas których uczniowie mogą pracować metodą design thinking. W metodzie tej uczniowie najpierw diagnozują problem (np. brak snu), następnie szukają rozwiązań, testują je i prezentują efekty. Ważnym elementem jest refleksja końcowa – co się udało, co zmieniło się w ich nawykach.