Uczeń, który stoi z boku

Nie każde bycie osobno jest wykluczeniem

Wykluczenie rówieśnicze można rozumieć jako proces ograniczania lub odbierania uczniowi dostępu do relacji, wspólnych aktywności, informacji i poczucia przynależności do grupy. Może polegać na świadomym pomijaniu, niedopuszczaniu do zabawy lub pracy zespołowej, usuwaniu z klasowego czatu, ignorowaniu wypowiedzi, rozpowszechnianiu plotek albo budowaniu nieformalnej zasady: „z nim się nie rozmawia”. Nie każde wykluczenie ma na początku wyraźną intencję skrzywdzenia. Jego skutki mogą być jednak poważne: obniżone poczucie własnej wartości, trudności emocjonalne, wycofanie, spadek zaangażowania w naukę i niechęć do przychodzenia do szkoły.

Warto odróżnić wykluczenie od dobrowolnego wycofania. Niektóre dzieci potrzebują więcej samotności, wolniej nawiązują relacje albo lepiej czują się w kontakcie z jedną osobą niż z dużą grupą. Badacze zwracają uwagę, że społeczne wycofanie może mieć różne przyczyny i znaczenia. Dlatego pojedyncza obserwacja nie uprawnia nas do postawienia diagnozy. Znaczenie ma powtarzalność, zmiana zachowania i kontekst. Jeżeli uczeń/uczennica rozmawiał/rozmawiała z kolegami i koleżankami, a od dwóch tygodni przerwy spędza w bibliotece lub znika w toalecie, a do tego przestaje przychodzić na szkolne wydarzenia, należy zareagować.